fetva

E VËRTETA MBI SUFIZMIN (MISTICIZMIN)

PYETJA: Ç’është e vërteta e sufistëve dhe sufizmit? Cili është qëndrimi islam rreth tij?
Kemi dëgjuar se shumë sufistë i kanë shërbyer islamit me punë dhe dituri.
Po ashtu kemi dëgjuar se disa prej tyre e shkatërrojnë Islamin me bidatet dhe devijimet e tyre. Cili është dallimi mes dy palëve?

PËRGJIGJJA: Misticizmi është i pranishëm, përafërsisht, në të gjitha fetë. Është drejtim që thërret për thellim dhe përkushtim të madh në aspektin spiritual. Te disa religjione është më evidente se sa te tjerat. Në  Indi ka të varfër të cilët i kushtojnë rëndësi të madhe aspektit shpirtëror. Ata e mundojnë trupin duke dashur, sipas tyre, të përsosin dhe pastrojnë shpirtin.
Kështu ndodh edhe në krishterizëm, veçanërisht në sistemin e murgërisë, te persianët me drejtimin Mani, te grekët me stoicizmin, e në shumë vende tjera, ku të gjitha këto drejtime në thelb ishin të njëjta, duke predikuar spiritualizëm.
Nga ana tjetër, Islami erdhi duke nivelizuar dhe baraspeshuar anën trupore, shpirtërore dhe mendore.
Njeriu në këndvështrimin islam posedon trup, shpirt dhe mendje; ai duhet t’ia jep të drejtën çdonjërës prej tyre. Pejgamberin [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem] e shqetësonte dhe e revoltonte njeriu që i jepte rëndësi shpirtit para trupit dhe anasjelltas. Në hadithin që e transmeton Abdullah ibn Amër thuhet se ai ka agjëruar dhe nuk e ka prishur agjërimin e tij, kur zgjohej nuk flente një kohë të gjatë, e shpesh herë ka braktisur obligimet bashkëshortore. Pejgamberi [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem] i tha: “O Abdullah, ti je i obliguar ndaj syrit tënd ashtu si je i obliguar ndaj familjes, gruas dhe trupit tënd, prandaj mundohu që të gjthave t’ua japish të drejtat që u takojnë”.
Disa nga sahabët shkuan te Pej­gamberi  [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem] që të pyesin për adhurimin që bënte ai. Kur iu tregua atyre, sikur deshën të thonë se kjo është pak, pra ai adhurim iu duk i pamjaftueshëm, dhe thanë: “Ku je­mi ne në krahasim me adhurimin që bën i Dërguari i All-lla­hut. Atij All-llahu ia ka falur të gjitha ato mëkate që i ka bërë dhe i bën”. Njëri prej tyre tha: “Sa më përket mua, unë do të fal na­maz tërë natën”, kurse tjetri tha: “Edhe unë do të agjëroj tërë jetën dhe nuk e prish agjërimin”, po ashtu edhe tjetri tha: “Unë nuk do t’u afrohem grave (për marrëdhënie intime) dhe nuk do të mar­to­hem asnjëherë”. Atëherë erdhi i Dërguari i All-llahut dhe u tha: “Ju thatë kështu e kështu, kurse unë - për All-llahun - jam më i devotshëm se ju dhe e kam frikë All-llahun më shumë se ju, megjithatë unë edhe falem edhe fle, agjë­roj kur duhet, por jo tërë kohën si ju dhe mar­to­hem e u afrohem grave të mia, e kush largohet nga sun­neti im, ai nuk është prej nesh”.
Prej këtu Feja Islame filloi të barazvlerëson sendet në jetë, duke i dhënë çdo ane aq sa i takon. Sufistët lindën atëherë kur muslimanët ishin dhënë pas botës materiale dhe pas çështjeve të logjikës.
Kujdesi ndaj botës materiale lindi pas zgjerimit të shtetit islam, ku u zhvillua dhe lulëzoi jeta ekonomike. Po ashtu në këtë kohë lindi edhe interesi i madh ndaj çështjeve të logjikës. Muslimanët filluan të merren me filozofi, apologjetikë dhe diskutime të rënda logjike. Derisa edhe lënda e fik’hut filloi të sqarojë aspektin e jashtëm të sendeve më shumë se atë shpirtëror.
Në këtë kohë u paraqitën sufistët që të mbulojnë zbrazëtirën e paplotësuar nga apologjetikët dhe fukahatë. Te shumë njerëz lindi nevoja për ushqim shpirtëror dhe këtë nevojë nuk mund ta plotësonte askush përveç sufistëve, të cilët i kushtuan kujdes më shumë anës shpirtërore se asaj materiale. Ata merreshin me punët e brendshme më shumë se me të jashtmet. Filluan të zhvillojnë edukatën shpirtërore dhe çështjet e moralin dhe në këtë u përkushtuan deri në pafund, derisa dikush prej tyre shprehej duke thënë: “Sufizmi është vetë etika dhe morali; ai që të ofron edukim moral, të ka ofruar edukim sufist”.
Sufistët e parë i përmbahenin Kuranit dhe Sunnetit, duke u mjaftuar me atë që jep ligji i Zotit të Madhërishëm dhe duke refuzuar gjithçka që ishte devijim në moral dhe sjellje.
Si rezultat i punës së sufistëve shumë njerëz kanë përqafuar Islamin dhe shumë muslimanë gjynahqarë janë penduar dhe kthyer rrugës së Zotit. Këta janë fakte që nuk mund t’i mohon askush.
Megjithatë, shumë prej tyre e tepruan në këtë drejtimin, saqë u larguan nga rruga e drejtë. Ata filluan të sjellin edhe mendime joislame, si fjala e tyre për të vërtetën dhe sheriatin: “Kush i shikon njerëzit me syrin e sheriatit, do t’i urrejë ata, e kush i shikon me syrin e të vërtetës, do t’i falë ata”. Ata thonin se shijet dhe senset janë burim për të vendosur për diçka. D.m.th. njeriu kur vendos diçka kthehet në shijen apo zemrën e tij. Disa prej tyre i ofendonin Muhadithinët (shkencëtarët e hadithit), sepse ata thonin: “Më ka transmetuar filani nga filani...”, kurse sufisti thotë: ”Më ka transmetuar zemra ime nga Zoti im...”
Sufisti thotë: “Ju e merrni diturinë tuaj të përcjellur nga të vdekurit, kurse ne e marrim diturinë nga i Gjalli që nuk vdes kurrë”, që sipas tij nënkuptohet se ai është i lidhur drejtpërdrejt me qiellin.
Poashtu, ata e teprojnë edhe në edukimin dhe mësimin e të tjerëve, si p.sh. Muridi (nxënësi) përpara mësuesit të vet duhet të jetë si i vdekuri para atij që e lanë atë. E kush i thotë mësuesit: “Pse?”, ai nuk do të shpëtojë, kurse kush e kundërshton mësuesin, ai do të mallkohet.
Komentet e ndryshme dhe mësimet e tyre në besim kanë devijuar rrugën e shumë muslimanëve, si p.sh. “Njerëzit i ka krijuar Zoti sipas dëshirës së Tij... lëre pronën pronarit dhe krijesat Krijuesit...” që nënkupton se qëndrimi i njeriut duhet të jetë negativ përpara devijimeve, padrejtësive të llojllojshme dhe ai nuk duhet të reagojë.
Megjithatë, shumë prej ehli sunnetit dhe pasuesit e tyre përforcuan shkencat apo njohuritë e sufizmit me njohuritë nga Kur’ani dhe sunneti i Pejgamberit [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem]. Një ndër ta është edhe dijetari i famshëm Ibn Kajimi i cili vuri një peshojë që nuk dëmton e as prish njohuritë e popullit mbi sufizmin, e kjo peshojë është Kur’ani famëlartë dhe Sunneti. Ai shkruajti një libër voluminoz Medarixh essalikin ila menazil essairin, i cili përmban sqarimin e një libri të vogël që apelon mesazhin sufist Menazil essairiin ila mekamat ijjake naëbudu ve ijjake nestein nga Shejhul islam Ismail El Hervij el Hanbelij. 
 Ky libër është me tre pjesë që për bazë e ka Kur’anin dhe Sunnetin, prandaj mundemi ta lexojmë shumë të sigurtë dhe të marrim njohuri shumë të dobishme për ne.
Është e vërtetë se prej njeriut merret një pjesë e fjalëve të tij dhe lehet një pjesë tjetër, ndërsa vendime dhe parime të sakta janë vetëm fjalët e pastërta të Kur’anit dhe Sunnetit të Pejgamberit [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem].
Kështu që mund të marim shumë anë të mira nga sufizmi, si për shembull: devotshmërinë, dashurinë reciproke mes njerëzve, zbulimin e mangësive të shpirtit, ndërhyrjet e shejtanit dhe shërimi nga to, kujdesin rreth asaj që zbut zemrat, përmendja e shpeshtë e ahiretit, etj.
Mund të mësojmë shumë për këto parime nga shumë sufistë të mëdhenj, si p.sh. nga Imam Gazaliu. Por, me kujdes ndaj devijimeve, duke krahasuar ato me Kur’anin dhe Sunnetin, e këtë nuk mund ta arrijë askush përveç dijetarëve.
Për këtë shkak i këshilloj njerëzit e rëndomtë që njohuritë rreth sufizmit t’i marrin vetëm nga ata dijetarë që thëniet apo fetvatë e tyre i bazojnë në Librin e All-llahut të Madhërishëm dhe Sunnetin e Pejgamberit [sal-lall-llahu alejhi ve sel-lem].
Shko te faqja: Fetva bashkëkohore>>>>>